คุณภาพข้อมูลตลอดวงจรชีวิต (Data Quality and Data Lifecycle)

คุณภาพข้อมูล (Data Quality) คือความเหมาะสมของข้อมูลต่อการใช้งานตามวัตถุประสงค์ หากข้อมูลผิด ขาดหาย ไม่เป็นปัจจุบัน หรือนิยามไม่ตรงกัน หน่วยงานจะตัดสินใจผิดพลาด ให้บริการประชาชนคลาดเคลื่อน และไม่สามารถแลกเปลี่ยนข้อมูลข้ามระบบได้

กรอบธรรมาภิบาลข้อมูลภาครัฐเน้นให้ข้อมูลถูกต้อง ครบถ้วน เป็นปัจจุบัน และสอดคล้องกัน ขณะที่แนวปฏิบัติสากลอย่าง DAMA-DMBOK และ ISO 8000 ขยายมิติคุณภาพให้ครอบคลุมความเป็นเอกภาพและความสมเหตุสมผลของค่าข้อมูลด้วย

มิติคุณภาพข้อมูลที่ควรวัด

1. ความถูกต้อง (Accuracy) — ค่าข้อมูลตรงกับความเป็นจริง
2. ความครบถ้วน (Completeness) — ฟิลด์ที่จำเป็นมีค่าครบ ไม่มีช่องว่างที่ส่งผลต่อการใช้
3. ความเป็นปัจจุบัน (Timeliness) — ข้อมูลถูกปรับปรุงตามรอบที่กำหนด
4. ความสอดคล้อง (Consistency) — คำนิยาม รหัส และรูปแบบตรงกันทุกแหล่ง
5. ความเป็นเอกภาพ (Uniqueness) — ไม่มีระเบียนซ้ำที่ทำให้ยอดรวมผิด
6. ความสมเหตุสมผล (Validity) — ค่าข้อมูลอยู่ในขอบเขต รูปแบบ และกฎทางธุรกิจที่กำหนด

แนวปฏิบัติตลอดวงจรชีวิตข้อมูล

• สร้าง/รับข้อมูล: กำหนดคำนิยาม รูปแบบ และกฎการตรวจสอบตั้งแต่ต้นทาง
• จัดเก็บ: ควบคุมสิทธิแก้ไข เก็บประวัติการเปลี่ยนแปลง และสำรองข้อมูล
• ประมวลผล: มีขั้นตอนตรวจทานก่อนนำไปใช้ในรายงานหรือบริการ
• แบ่งปัน/เผยแพร่: แสดงวันที่ปรับปรุง แหล่งที่มา และข้อจำกัดของข้อมูล
• เก็บรักษา/ทำลาย: กำหนดอายุข้อมูล และลบหรือทำให้เป็นข้อมูลนิรนามเมื่อหมดความจำเป็น

ตัวชี้วัดที่เริ่มใช้ได้ทันที

หน่วยงานอาจเริ่มจากอัตราส่วนระเบียนที่ผ่านกฎตรวจสอบ อัตราฟิลด์ว่างของข้อมูลสำคัญ จำนวนชุดข้อมูลที่มีเจ้าของข้อมูล และร้อยละของชุดข้อมูลที่ได้รับการทบทวนตามรอบ ตัวเลขเหล่านี้ควรรายงานต่อคณะกรรมการธรรมาภิบาลข้อมูลเป็นประจำ